Dấu hiệu biến chứng bàn chân ở bệnh nhân đái tháo đường

26 người đã xem

Biến chứng bàn chân ở bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) là một trong các biến chứng nặng nề nhất và khá phổ biến ở bệnh nhân ĐTĐ. Ước tính 15% số bệnh nhân ĐTĐ có xuất hiện các biến chứng bàn chân như nhiễm trùng, loét hoặc hoại tử, có thể dẫn đến cắt đoạn chi.

bien chung ban chan

Những người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ cắt cụt chi gấp 20 lần người bình thường. Trên thế giới, mỗi năm có 1 triệu người bị cắt cụt chi do đái tháo đường (cứ mỗi 30 giây có 1 người bị cắt cụt chi). Trong đó, 70% những người bị cắt cụt chi sẽ tử vong trong vòng 5 năm. Chăm sóc bàn chân ở bệnh nhân ĐTĐ đòi hỏi sự chăm sóc đa ngành đã trở nên rất phổ biến đối với các quốc gia Châu Âu và châu Mỹ nhưng lại rất mới đối với các quốc gia Châu Á trong đó có Việt Nam. Để có thể phòng tránh tới 85% các trường hợp phải cắt cụt chi cần chăm sóc tốt bàn chân ở bệnh nhân ĐTĐ.

Biểu hiện

Các biểu hiện của biến chứng bàn chân thường không giống nhau ở các bệnh nhân đái tháo đường. Trong đó các tổn thương bàn chân điển hình bao gồm:

  • Đau bàn chân và chân: 

    Đau chân có thể liên quan tới bệnh lý thần kinh hoặc tổn hại mạch máu. Dấu hiệu sớm của tổn thương thần kinh là sự mất dần cảm giác, chủ yếu ở bàn chân nhưng có thể lan lên cẳng chân. Tê bì, cảm giác như kiến bò ở bàn và ngón chân. Đau nóng rát hai bàn chân, nhất là gan bàn chân, đau tăng về đêm khiến bệnh nhân bị mất ngủ. Đau có thể xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài, các triệu chứng đau này rất khó điều trị và thường không đáp ứng với các thuốc giảm đau thông thường. Đau liên quan đến mạch máu xảy ra khi dòng máu không đáp ứng đủ nhu cầu trao đổi chất của cơ bắp hoạt động. Biểu hiện là triệu chứng “đau cách hồi”- đau khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và cơn đau càng rõ rệt khi đi trên bề mặt nghiêng: sườn đồi, núi.

  • Biến đổi ngoài da:

    Da khô, bong da hoặc nứt nẻ; nguyên nhân là do bị tổn thương dây thần kinh điều khiển các hoạt động làm ẩm da.

  • Chai chân:

    Hình thành nhiều và nhanh ở bệnh nhân đái tháo đường do tăng áp lực ở gan bàn chân. Các chai chân cũng thường gặp ở người bình thường nên các bệnh nhân thường chủ quan và ít quan tâm triệu chứng này. Do đó, các chai này có điều kiện phát triển nhiều hơn, trở thành nứt, loét và hình thành các ổ nhiễm trùng.

  • Biến dạng bàn chân:

    Do biến chứng thần kinh nên bàn chân bị mất cảm giác, khi đứng người bệnh không điều khiển được tư thế bàn chân nên những vị trí chịu áp lực nhiều sẽ có những biến đổi về cơ, da và kéo theo biến đổi về khớp. Hậu quả là bàn chân bị biến dạng và rất dễ bị loét ở những chỗ phải chịu áp lực cao.

  • Loét chân:

    Hay xảy ra ở mu bàn chân và ngón cái, và thường do đi giày dép chật. Các vết loét thường bắt đầu là những vết xước hoặc phồng da rất nhỏ nhưng do không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách nên đã bị nhiễm trùng, tiếp sau đó nhiễm trùng lan càng ngày càng rộng ra toàn bộ bàn chân.

  • Cắt cụt chi:

    Khác với người bình thường, các vết loét ở bệnh nhân đái tháo đường rất khó liền vì ít khi được cung cấp đủ máu, vì vậy vùng tổn thương vừa không được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng và oxy, vừa không có nhiều các tế bào bạch cầu để tấn công vi khuẩn và dọn dẹp các tế bào chết kịp thời. Mặt khác, đường máu cao lại ức chế hoạt động của bạch cầu, làm giảm hiệu quả của phản ứng viêm chỗng nhiễm khuẩn. Do đó các vết thương rất dễ bị nhiễm trùng lan rộng, dẫn đến phải cắt cụt. Đặc biệt là các đoạn động mạch có thể bị tắc hẹp ở cẳng chân hoặc cao hơn như là đùi nên một số trường hợp tuy chỉ nhiễm trùng bàn chân nhưng lại phải cắt cụt đến trên gối.

  • Cách chăm sóc bàn chân để phòng ngừa biến chứng

  •  Giữ sạch chân:

    Hằng ngày, cần rửa sạch bàn chân nhẹ nhàng với nước ấm và xà phòng trung tính, chú ý rửa sạch kẽ giữa các ngón chân. Không ngâm chân trong nước quá lâu. Sau khi rửa, dùng khăn bông mềm thấm khô chân và các kẽ ngón chân. Nếu da chân khô, có thể dùng kem dưỡng da bôi lên trên mu chân và dưới lòng bàn chân để giữ ẩm cho da, không bôi kem vào kẽ ngón chân.bien-chung-ban-chan-2

  • Cắt móng chân

    Thường xuyên cắt móng chân. Nên cắt móng chân theo đường thẳng hoặc theo đường vòng của ngón, không cắt móng quá sát và không cắt sâu vào các góc móng.

  • Bảo vệ bàn chân

    Không được đi chân trần, ngay cả khi đi trong nhà, bởi vì chân có thể bị tổn thương do va đập mà người bệnh không cảm nhận được. Nên đi giày đế bằng, chất liệu mềm, vừa chân. Không đi giày cao gót hoặc các loại giày bó lấy bàn chân và gót chân. Nếu có điều kiện, nên đi giày dành cho người ĐTĐ. Khi đi giày, cần phải mang tất chân và thay tất hàng ngày. Chọn tất có màu sáng, làm bằng cotton hoặc sợi tổng hợp mềm, vừa chân. Không sử dụng các loại tất làm bằng chất liệu nilon hoặc tất bó. Trước khi đi giày và tháo giày, cần kiểm tra mặt trong của giày để chắc chắn không có vật gì trong giày có thể làm tổn thương chân.

  • Tập luyện bàn chân:

    Cần giữ cho mạch máu ở chân được lưu thông bằng cách đặt chân lên ghế ở tư thế ngang khi ngồi, không bắt chéo chân trong thời gian dài. Tập cử động các ngón chân trong khoảng 5 – 10 phút, vài lần trong ngày. Các hình thức luyện tập như: đi bộ, nhảy, bơi lội hoặc đạp xe chậm là những bài tập tốt cho chân, giúp cải thiện lưu thông mạch máu.

  • Thường xuyên kiểm tra bàn chân: 

    Hàng ngày, nên quan sát kỹ xem có sự thay đổi màu da ở chân hay không; xem các kẽ ngón chân; tìm các vết nứt trên da, các vết phỏng rộp, vết thâm, các nốt chai chân và những chỗ đau trên da.

  • Nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường như:

    Móng chân bị đổi màu, bị rối loạn cảm giác tại bàn chân, hay đau mỏi chân không đi được xa, có nốt sưng phồng, xuất hiện quá nhiều nốt chai chân…, người bệnh cần đi khám lại ngay để có chỉ định điều trị phù hợp, tuyệt đối không tự ý cắt bỏ chai chân.

hotline muângy

Ý kiến của bạn

X